Samningur um almannatryggingar milli Íslands og Bandaríkja Norður Ameríku

01. mars 2019

Helstu atriði samningsins eru:

Með samningnum skuldbinda löndin sig til að greiða bætur úr landi til einstaklinga sem búsettir eru í hinu ríkinu.

Hvað Ísland varðar tekur samningurinn til nýrra umsækjenda elli- og örorkulífeyris almannatrygginga og skyldubundna lífeyristryggingakerfisins (lífeyrissjóðir) en með nokkrum undantekningum. Þannig tekur hann ekki til örorkustyrks, barnalífeyris með barni ellilífeyrisþega eða ef barn verður ekki feðrað og ekki til örorkulífeyris er byggir á tímabilum fram til 67 ára aldurs (framtíðartímabil).

Að því er Bandaríkin varðar tekur samningurinn til laga er varða alríkistryggingar vegna elli, til eftirlifandi og vegna örorku.

Samningurinn tekur til einstaklinga er falla eða hafa fallið undir lög Íslands eða Bandaríkjanna sem og aðra einstaklinga að því er varðar réttindi er leiða af þeim sem samningurinn tekur til.

Meginreglan um útsenda starfsmenn er að þeir falla undir löggjöf útsendingarríkis en að hámarki 5 ár. Þeir sem starfa um borð í skipi falla undir löggjöf fánaríkis og þeir sem starfa við flutninga í lofti og starfa á yfirráðasvæði beggja ríkjanna falla undir löggjöf ríkisins þar sem fyrirtækið hefur höfuðstöðvar.

Lífeyrisréttindi skapast hér á landi eftir 3 ára búsetu en hafi einstaklingur ekki fullnægt skilyrðum um búsetu skal íslenska stofnunin taka tillit til tryggingatímabila sem meðreiknuð eru skv. bandarískum lögum og falla ekki saman við tryggingatímabil skv. íslenskum lögum.

Við ákvörðun á rétti til lífeyris frá Bandaríkjunum skal bandaríska stofnunin taka tillit til tryggingatímabila sem tekið er tillit til samkvæmt íslenskum lögum og falla ekki saman við tryggingatímabil sem þegar eru færð til tekna skv. bandarískum lögum.

Þá er kveðið á um miðlun upplýsinga, gagnkvæma aðstoð, þagnarskyldu, umsókn, áfrýjanir, ágreining ofl.

Samningurinn veitir ekki rétt til kröfu um bótagreiðslur fyrir gildistöku samningsins en við ákvörðun á rétti til bóta skal tekið tillit til tryggingatímabila og atburða er áttu sér stað fyrir gildistökuna.

Áhrif samningsins og fyrri greiðslur Íslands til Bandaríkjanna

Ísland hefur greitt lífeyri til þeirra sem flutt hafa til Bandaríkjanna skv. nótuskiptum milli landanna frá árinu 1981. Í framkvæmd hefur því sá einstaklingur sem flutti til Bandríkjanna haldið greiðslum sínum skv. almannatryggingalögum. Gert er ráð fyrir að þær greiðslur haldist óbreyttar.

Með samningum er hins vegar skýrari grundvöllur fyrir greiðslum til Bandaríkjanna og til Íslands þó með þeim takmörkunum sem nefndar eru hér að framan. Auðveldara verður fyrir einstaklinga að sækja um réttindi sín þar sem aðilar snúa sér nú til viðeigandi stofnanna í hvoru landi um sig og fá aðstoð við umsóknir. Tryggingastofnun mun sjá um stjórnsýsluframkvæmdina hér á landi og í Bandaríkjunum Social Security Administration.

Heiti samninganna er á íslensku og ensku:

- Samningur um almannatryggingar milli Íslands og Bandaríkja Norður-Ameríku (e. Agreement on Social Security Between Iceland and The United States of America).

Samninginn má finna hér


- Stjórnsýslufyrirkomulag milli lögbærra stjórnvalda Íslands og Bandaríkja Norður-Ameríku vegna framkvæmdar á samningnum um almannatryggingar milli Íslands og Bandaríkja Norður-Ameríku.  (e. Administrative Arrangement between the Competent Authorities of Iceland and The United States of America for the Implementation of the Agreement on Social Security between Iceland and The United States of America).

Samninginn má finna hér