Breytt meðferð séreignarlífeyris

Breytingar hafa verið gerðar á lögum sem felast m.a. í því að útgreiðslur séreignarlífeyris frá lífeyrissjóðum sem byggjast á skyldubundnu iðgjaldi munu teljast til tekna við útreikning á ellilífeyri og tekjutryggingu örorkulífeyris frá TR, hjá þeim sem byrja að taka lífeyri hjá stofnuninni frá og með 1. janúar 2023. Markmið laganna er að jafna áhrif lágmarksiðgjalds á lífeyri frá TR.

Undanþága gildir fyrir þau sem nú þegar hafa hafið töku lífeyris hjá TR eða sækja um lífeyri fyrir 1. janúar 2023, að því gefnu að sótt sé um lífeyri fyrir árið 2022 eða fyrr. Útgreiðslur séreignarlífeyris munu ekki teljast til tekna við útreikning á framangreindum greiðslutegundum hjá þeim.

Engin breyting verður á viðbótarlífeyrissparnaði sem takmarkast við allt að 4% framlag sjóðfélaga og 2% framlag launagreiðanda. Hann mun áfram ekki teljast til tekna við útreikning á lífeyri frá TR.

Hverja varðar þá breytingin?

Breytingin hefur fyrst og fremst áhrif á þau sem hafa greitt skyldubundin iðgjöld í séreignarsjóði hjá Almenna lífeyrissjóðnum, Frjálsa lífeyrissjóðnum, Íslenska lífeyrissjóðnum, Lífsverki og Lífeyrissjóði Tannlæknafélags Íslands.

Einnig getur breytingin haft áhrif á þau sem ráðstöfuðu hluta af sínu skyldubundna iðgjaldi í tilgreinda séreign sem ákveðnir lífeyrissjóðir hafa boðið upp á frá árinu 2016.

Breytingin hefur engin áhrif á þau sem hafa hafið töku lífeyris hjá TR eða þau sem sækja um lífeyri fyrir 1. janúar 2023 og upphaf lífeyristöku er á árinu 2022 eða fyrr. Undanþága gildir fyrir þann hóp eins og fram kemur hér að ofan.

Þá hefur breytingin engin áhrif á þau sem hafa greitt sín skyldubundnu iðgjöld eingöngu í samtryggingarsjóði eins og t.d. Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, Lífeyrissjóð verslunarmanna eða Gildi sem og þá sem hafa greitt til viðbótar aðeins í viðbótarlífeyrissparnað 4%+2%.

Hvað þarf að gera?

Mikilvægt er að þau sem hafa ráðstafað skyldubundnu iðgjaldi í séreignarsjóði og hafa ekki hafið töku lífeyris hjá TR kynni sér vel áhrif breytinganna. Það á sérstaklega við um þau sem geta átt rétt á ellilífeyri frá TR fyrir 1. janúar 2023 en til þess að falla undir „gömlu“ regluna þarf umsókn að hafa borist stofnuninni í síðasta lagi 31. desember 2022 og upphaf lífeyristöku að vera á árinu 2022 eða fyrr. Í því sambandi er rétt að geta þess að hægt er að hefja töku ellilífeyris allt frá 65 ára aldri.

Hér má nálgast lögin.

Mynd til frekari skýringar:

Picture1.png

Myndin er úr glærukynningu fjármála- og efnahagsráðuneytis sem fór fram til kynningar á frumvarpi til laganna.

Spurt og svarað

Mikilvægt er að þau sem hafa ráðstafað skyldubundnu iðgjaldi í séreignarsjóð og hafa ekki hafið töku lífeyris hjá TR kynni sér vel áhrif breytinganna. Hér að neðan má sjá dæmi um áhrif breytinganna.

Dæmi 1

Dæmið sýnir greiðslurétt ellilífeyris frá TR hjá lífeyrisþega sem býr einn, sækir um ellilífeyri eftir 1. janúar 2023, þ.e. eftir að breytingarnar taka gildi, og upphaf réttinda miðast við 1. desember 2022. Hann er með 200.000 kr. í útgreiðslur úr séreignarsjóðum öðrum en viðbótarlífeyrissparnaði og engar aðrar tekjur. Forsendur miðast við fjárhæðir á árinu 2022.

Daemi 1.png

Dæmi 2

Dæmið sýnir greiðslurétt ellilífeyris frá TR hjá lífeyrisþega sem býr einn, sækir um ellilífeyri fyrir 1. janúar 2023, þ.e. áður en breytingarnar taka gildi, og upphaf réttinda miðast við 1. desember 2022. Hann er með 200.000 kr. í greiðslur úr séreignarsjóðum öðrum en viðbótarlífeyrissparnaði og engar aðrar tekjur. Forsendur miðast við fjárhæðir á árinu 2022.

daemi 2.png

Eins og sjá má á dæmunum þá munar 99.575 kr. á greiðslurétti á mánuði miðað við gefnar forsendur eftir því hvort sótt er um greiðslur fyrir 1. janúar 2023 eða eftir, að því gefnu að réttur væri til staðar á árinu 2022 eða fyrr.

Gott er fyrir hvert og eitt að meta áhrif breytinganna á lífeyrisréttindi sín í reiknivél lífeyris hér. Í stað þess að setja útgreiðslur frá séreignarlífeyrissjóðum, að undanskildum viðbótarlífeyrissparnaði undir reitur 1.png þá þarf að setja þá undir reitur 2.png en þá sést hver áhrifin verða hjá þeim sem sækja um elli- og örorkulífeyri frá og með 1. janúar 2023 miðað við forsendur 2022. Reiknivélinni verður svo breytt um áramótin.

Þau hafa hafið töku lífeyris fyrir 1. janúar 2023 sem annað hvort eru nú þegar lífeyrisþegar hjá TR eða sækja um lífeyri fyrir það tímamark og upphafstími réttinda er á árinu 2022 eða fyrr.

Það er ekki gert að skilyrði að greiðsla hafi átt sér stað fyrir tímamarkið og sömuleiðis er ekki gerð krafa um að réttur sé til greiðslna vegna áhrifa of hárra tekna.

Dæmi 1

Sótt er um ellilífeyri frá og með 1. desember 2022 þann 31. desember 2022. Umsókn er samþykkt þann 14. janúar 2023. Útgreiðslur úr séreignarsjóðum munu ekki hafa áhrif á ellilífeyri til lækkunar. Ekki skiptir máli þó viðkomandi fái ekki greitt vegna of hárra tekna, hann telst hafa hafið töku lífeyris fyrir 1. janúar 2023.

Dæmi 2

Sótt er um ellilífeyri frá og með 1. janúar 2023 þann 31. desember 2022. Umsókn er samþykkt þann 14. janúar 2023. Útgreiðslur úr séreignarsjóðum, að undanskildum viðbótarlífeyrissparnaði, munu hafa áhrif á útreikning á ellilífeyri til lækkunar.

Já, sækja þarf um lífeyri frá TR fyrir 1. janúar 2023 til að útgreiðslur úr séreign hafi ekki áhrif á lífeyrinn. Nóg er að sækja um í síðasta lagi 31. desember 2022 og upphaf lífeyristöku þarf að vera á árinu 2022 eða fyrr. Ekki er gerð krafa um að fyrsta greiðsla eigi sér stað fyrir tímamarkið.

Þú telst hafa hafið töku lífeyris fyrir 1. janúar 2023 ef þú hefur sótt um fyrir það tímamark, upphaf lífeyristöku er á árinu 2022 eða fyrr og þú færð hálfan ellilífeyri samfellt fram að fullum ellilífeyri.

Það sama gildir ef þú hefur töku ellilífeyris á grundvelli heimildar um töku ellilífeyris allt frá 65 ára aldri, ef þú sækir um snemmtöku ellilífeyris fyrir 1. janúar 2023 og upphaf lífeyristöku er á árinu 2022 eða fyrr þá telstu hafa hafið töku lífeyris.

Sömu reglur gilda um sjómannalífeyri og gilda um ellilífeyri.

Já, ef sótt er um eftir 1. janúar 2023 þá munu útgreiðslur úr séreignarsjóðum, að undanskildum viðbótarlífeyrissparnaði, hafa áhrif á útreikning ellilífeyris, heimilisuppbótar, tekjutryggingar örorkulífeyris og ráðstöfunarfjár.

Breytingin hefur áhrif á útreikning ellilífeyris, heimilisuppbótar, tekjutryggingar örorkulífeyris, ráðstöfunarfjár og eingreiðslna (orlofs- og desemberuppbóta). Þá hefur breytingin einnig áhrif á útreikning á dvalarkostnaði þeirra sem dvelja á hjúkrunar- og dvalarheimilum.

Breytingin hefur hins vegar ekki áhrif á útreikning örorku- og endurhæfingarlífeyris (grunnlífeyris), aldurstengdrar örorkuuppbótar, örorkustyrks, uppbóta vegna reksturs bifreiða, uppbætur á lífeyri og sérstaka uppbót á lífeyri vegna framfærslu.

Nei, ekki eru gerðar breytingar á meðferð viðbótarlífeyrissparnaðar sem takmarkast við allt að 4% framlag sjóðfélaga og 2% framlag launagreiðanda. Hann mun áfram ekki hafa áhrif á útreikning lífeyrisgreiðslna almannatrygginga frá TR til lækkunar.

Rétt er þó að minna á að viðbótarlífeyrissparnaður hefur áfram áhrif á uppbætur á lífeyri og sérstaka uppbót á lífeyri vegna framfærslu samkvæmt lögum um félagslega aðstoð.

Ef þú hefur hafið töku örorkulífeyris frá TR fyrir 1. janúar 2023 og færð hann samfellt fram að töku ellilífeyris þá mun séreignarlífeyrir frá lífeyrissjóðunum ekki hafa áhrif á lífeyrisréttindi þín til lækkunar.