Þinn réttur: Foreldragreiðslur

Foreldragreiðslur eru skv. lögum um greiðslur til foreldra langveikra eða alvarlega fatlaðra barna nr.22/2006 með síðari breytingum.

Um er að ræða þrjár tegundir greiðslna sem foreldrar geta sótt um :

1. Greiðslur til foreldra á vinnumarkaði:

Foreldrar barna sem greinast eftir 1. október 2007 geta átt rétt á launatengdum greiðslum ef sýnt er að foreldri þarf að leggja niður störf vegna vegna veikinda eða fötlunar barns síns.

Skilyrði fyrir greiðslum er að:

• Barn falli undir sjúkdóms- eða fötlunarstig 1, 2, eða 3 skv. 26. gr. eða 27. gr. laga nr. 22/2006 með síðari breytingum.
• Foreldri hafi verið á vinnumarkaði í a.m.k. 6 mánuði samfellt áður en barn greinist    
• Foreldri hafi  lokið við að nýta greiðslur frá atvinnurekanda og úr sjúkrasjóði verkalýðsfélags

Tilhögun greiðslna 

• Greitt er 80% launa á 12 mánaða tímabili, sem lýkur 2 mánuðum fyrir greiningardag barns. Við útreikning á greiðslum til sjálfstætt starfandi foreldris skal miða við tekjuárið (almanaksár) á undan greiningarári.
• Greiðslur reiknast frá og með þeim degi er fjórtán virkir dagar eru liðnir frá því barn greindist.
• Greiðslur geta verið í þrjá mánuði, en ef þörf er á lengri greiðslum er heimilt að framlengja þær í allt að þrjá mánuði til viðbótar.
• Foreldrar geta skipt greiðslutímanum á milli sín enda fullnægi báðir skilyrðum laganna en eiga ekki rétt á greiðslum á sama tíma fyrir sama tímabil. Undantekning: Þegar barn nýtur líknandi meðferðar og foreldrar hafa ekki nýtt sér rétt sinn að fullu.
• Andist langveikt eða alvarlega fatlað barn er heimilt að halda tekjutengdum greiðslum sem foreldri hefði ella átt rétt á áfram í allt að einn mánuð frá andláti barns enda sé því tímabili sem framkvæmdaraðili hafði áður ákveðið ekki lokið.

Greiðslur samhliða minnkuðu starfshlutfalli

• Foreldri getur átt rétt á hlutfallsgreiðslum ef foreldri leggur niður störf að hluta vegna veikinda barns.
• Foreldri getur átt rétt á hlutfallsgreiðslum ef foreldri kemur aftur til starfa í lægra starfshlutfalli en það var í áður en það lagði niður störf vegna veikinda barns sem rekja má  til þeirra bráðaaðstæðna sem komu upp þegar barn þess greindist með alvarlegan og langvinnan sjúkdóm eða alvarlega fötlun. 
• Skilyrði fyrir greiðslum samhliða minnkuðu starfshlutfalli er að foreldri hafi lagt niður störf og/eða verið í minnkuðu starfshlutfalli samfellt lengur en í fjórtán virka daga og breyting á starfshlutfalli varað í tvær vikur eða lengur.
• Heimilt er að lengja greiðslutímabilið sem þessu nemur.

2. Foreldrar í námi.

Um er að ræða greiðslur til foreldra sem þurfa að hætta námi eða gera hlé á námi vegna alvarlegra veikinda eða fötlunar barna sinna.

Skilyrði fyrir greiðslum er að:

• Barn falli undir sjúkdóms- eða fötlunarstig 1, 2, eða 3 skv. 26. gr. eða 27. gr. laga nr. 22/2006 með síðari breytingum.
• Foreldri hafi verið í 75-100% námi í a.m.k. 6 mánuði á síðustu 12 mánuðum áður en barnið greindist. Undanþága: Hafi foreldri þurft að flytja lögheimili sitt tímabundið vegna náms erlendis eftir að hafa átt lögheimili hér á landi samfellt í a.m.k. fimm ár fyrir flutning og flytur aftur hingað til lands þegar barnið greinist með alvarlegan og langvinnan sjúkdóm eða alvarlega fötlun.
• Foreldri geri hlé á námi í a.m.k eina önn í viðkomandi skóla til að annast barnið.
• Foreldri hafi átt lögheimili hér á landi síðustu tólf mánuði áður en barn greindist og að foreldri eigi lögheimili hér á landi þann tíma sem greiðslur eru inntar af hendi.

Tilhögun greiðslna

• Greiðslur reiknast frá og með þeim degi er fjórtán virkir dagar eru liðnir frá því barn greindist.
• Greiðslur eru inntar af hendi eftir á þegar önn viðkomandi skóla er lokið og staðfest er með vottorði að hlé hafi verið gert á námi.
• Andist langveikt eða alvarlega fatlað barn er heimilt að halda tekjutengdum greiðslum sem foreldri hefði ella átt rétt á áfram í allt að einn mánuð frá andláti barns enda sé því tímabili sem framkvæmdaraðili hafði áður ákveðið ekki lokið.
  

3. Almenn fjárhagsaðstoð - grunngreiðslur

Um er að ræða greiðslur til foreldra sem hvorki eru í vinnu eða námi þegar barn greinist. Grunngreiðslur geta einnig komið til sem framhald greiðslna til foreldra sem hafa fengið launatengdar greiðslur og greiðslur til foreldra í námi.

Skilyrði fyrir greiðslum er að:

• Barn falli undir sjúkdóms- eða fötlunarstig 1, eð 2 skv. 26. gr. eða fötlunarstig skv. 27. gr. laga nr. 22/2006 með síðari breytingum.
• Foreldri geti hvorki sinnt vinnu utan heimils né námi.

Tilhögun greiðslna

• Greiðslur reiknast frá og með þeim degi er fjórtán virkir dagar eru liðnir frá því barn greindist.

• Heimilt er að greiða grunngreiðslur til 18 ára aldurs barns

• Grunngreiðslur skal eigi meta sjaldnar en einu sinni á ári

• Ef foreldri fær grunngreiðslur eru jafnframt greiddar barnagreiðslur með hverju barni á heimilinu sem er yngra en 18 ára.

• Einstætt foreldri fær auk þess sérstakar greiðslur vegna tveggja eða þriggja barna á framfæri sínu

• Foreldrar geta skipt greiðslutímanum á milli sín enda fullnægi báðir skilyrðum laganna en eiga ekki rétt á greiðslum á sama tíma. Undantekning: Þegar barn nýtur líknandi meðferðar er heimilt að greiða báðum foreldrum í allt að 3 mánuði.

• Heimilt er að halda almennri fjárhagsaðstoð sem foreldri hefði ella átt rétt á áfram í allt að þrjá mánuð þegar barn nær bata eftir langvarandi veikindi sem staðið hafa yfir í meira en tvö ár

Frádráttur vegna tekna og annarra greiðslna

Grunngreiðslur skerðast hafi foreldri aðrar tekjur. Ef samanlagðar grunngreiðslur og tekjur foreldris eru hærri en sem nemur grunngreiðslum að viðbættu frítekjumarki skerðast grunngreiðslur um helming þeirra tekna sem umfram eru. Með öðrum greiðslum er m.a. átt við  örorkulífeyrisgreiðslur úr almennum lífeyrissjóðum og séreignarsjóðum og fjármagnstekjur.

Almennt um foreldragreiðslur

• Foreldragreiðslur eru sameiginlegur réttur foreldra langveikra eða alvarlega fatlaðra barna. Foreldrar geta ekki fengið greiðslur á sama tíma. Undantekning er ef barn er á líknandi meðferð.
• Foreldri sem fer með forsjá eða sameiginlega forsjá barns getur átt rétt á greiðslum. Einnig maki / sambúðarmaki/ samvistarmaki foreldris sem fer með forsjá  ef fyrir liggur samþykki beggja kynforeldra og hjónaband /sambúð /samvist hefur staðið yfir lengur en í eitt ár.
• Til að eiga rétt á foreldragreiðslum þurfa foreldrar að vera búnir að nýta rétt sinn frá atvinnurekenda og greiðslur úr sjúkrasjóði stéttarfélags.
• Foreldragreiðslur eru ekki greiddar á sama tíma og foreldri fær greiðslur skv. lögum um almannatryggingar, greiðslur úr sjúkrasjóðum stéttarfélaganna, atvinnuleysisbætur eða fæðingarorlof.
• Foreldragreiðslur eru skattskyldar.
• Ákvarðanir um greiðslur eru byggðar á lögum nr. 22/2006, með síðari breytingum um greiðslur til foreldra langveikra eða alvarlega fatlaðra barna.

Gögn sem þurfa að fylgja umsókn

• Vottorð sérfræðings sem veitir barninu þjónustu þar sem fram kemur greining, meðferð, umönnunarþörf barns og aðstæður.
• Staðfesting sjúkra- eða styrktarsjóðs um að foreldri hafi fullnýtt sér rétt sinn
• Staðfesting atvinnurekanda á að foreldri hafi lagt niður störf og fullar launagreiðslur fallið niður ( ef við á)
• Staðfesting á að foreldri hafi lokið greiðslum atvinnuleysisbóta (ef við á)
• Staðfesting frá skóla um að hlé hafi verið gert á námi ( ef við á)
• Skattkort (ef nýta á persónuafslátt)

Þinn réttur