Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir

Öryggisnetið einfaldað og styrkt

Almannatryggingakerfið er orðið eins og illa farin og stagbætt flík eftir áratuga misvandaðar viðgerðir. Óteljandi breytingar á þessum mikilvægu lögum hafa verið gerðar án þess að horfa á þau í heild. Flestar ríkisstjórnir hafa lofað að endurskoða lögin í heild en því miður gefist upp. Það hefur bitnað á þeim sem þurfa að treysta á stuðning almannatrygginganna í veikindum, erfiðleikum, eða þegar breytingar hafa orðið í lífi þeirra. Þarna er verk að vinna.

Velferðarkerfið verður að vera í sífelldri endurskoðun og þróun í takt við stöðugar breytingar í samfélaginu. Horfa verður á kerfið í heild og hlúa að því. Sterkt og skiljanlegt velferðarkerfi er hverju samfélagi dýrmætt.

Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá 23. maí 2007 segir um þessi mál: „Ríkisstjórnin leggur áherslu á að styrkja stöðu aldraðra og öryrkja. Unnið verði að einföldun almannatryggingakerfisins.“ Einnig er þar lögð áhersla á að gera samfélagið barnvænt með heildstæðri aðgerðaáætlun í málefnum barna. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir lagði þunga áherslu á velferðarmálin við ríkisstjórnarmyndunina og sér þess stað í stjórnarsáttmálanum.

Frá því að ríkisstjórn Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins tók við völdum í vor hafa velferðarmálin verið á dagskrá. Ekki hefur verið slegið slöku við, - kallaðir til sérfræðingar og hagsmunasamtök í vinnu við að undirbúa breytingar á lögum til að styrkja möskvana í því öryggisneti sem velferðarkerfið okkar er, í anda stefnumiða okkar jafnaðarmanna og ríkisstjórnarinnar. Vanda þarf til verka.

Lífeyrisþegar og börn í forgangi

Nú þegar hafa gengið í gildi mikilvæg lög sem bæta stöðu bæði lífeyrisþega og barna. Í vor var almannatryggingalögunum breytt þannig að atvinnutekjur 70 ára og eldri skerða ekki bætur þeirra frá Tryggingastofnun.

Auk þess verða víðtækar breytingar gerðar á lögum í þágu lífeyrisþega á þessu ári og nefni ég sérstaklega þá fyrstu sem er afnám tekjutengingar við tekjur maka, mikið báráttumál lífeyrisþega. Sú breyting mun taka gildi 1. apríl samkvæmt yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar.

Frítekjumark atvinnutekna lífeyrisþega 67 – 70 ára hækkar í 100.000 kr. á mánuði og vasapeningar lífeyrisþega á stofnunum verða hækkaðir.

Gripið verður til sérstakra aðgerða til að draga úr of- og vangreiðslum tryggingabóta, nokkuð sem hefur komið illa við marga lífeyrisþega sem hafa fengið kröfur um endurgreiðslu hárra fjárhæða frá Tryggingastofnun aftur í tímann, oft ef tekjur þeirra hafa farið örlítið yfir ákveðin viðmiðunarmörk.
Ríkissjóður mun einnig tryggja að ellilífeyrisþegar fái að lágmarki 25 þúsund krónur á mánuði frá lífeyrissjóði frá 1. júlí 2008 eins og lofað er í stjórnarsáttmálanum.

Öryrkjum verða tryggðar sambærilegar kjarabætur en útfærslur verða undirbúnar í tengslum við starf framkvæmdanefndar um örorkumat og starfsendurhæfingu.

Í janúar eftir ár verður síðan afnumin skerðing lífeyrisgreiðslna vegna innlausnar séreignarsparnaðar. Það borgar sig því að bíða með úttekt hans þangað til.

Stuðningur við foreldra langveikra barna

Um áramótin tóku svo gildi ný lög sem fela í sér mikilvægar breytingar á greiðslum til foreldra langveikra eða alvarlega fatlaðra barna. Í kosningunum síðasta vor lagði Samfylkingin megináherslu á velferðarmálin og lagði til sérstaka aðgerðaáætlun til að tryggja velferð barna undir yfirskriftinni Unga Ísland.

Þau áhersluatriði eru í stjórnarsáttmálanum og strax í vor samþykkti Alþingi aðgerðaáætlun í málefnum barna og ungmenna með m. a. réttarbótum til foreldra þessara barna, fjármunum til að stytta bið barna eftir greiningu bæði hjá Greiningarstöðinni og BUGL og fleiru sem varðar stuðning og þjónustu við börn.

Hin nýju lög um greiðslur til foreldra langveikra eða alvarlega fatlaðra barna eru veruleg réttarbót og um leið leiðrétting á meingölluðum lögum sem tóku gildi um mitt ár 2006, en örfáar fjölskyldur hafa nýtt sér greiðslur samkvæmt þeim.

Tilgangur lagabreytinganna er að koma betur til móts við aðstæður fjölskyldna langveikra eða alvarlega fatlaðra barna, hvort sem um er að ræða þær bráðaaðstæður sem geta komið upp hjá fjölskyldum þegar barn greinist með alvarlegan og langvinnan sjúkdóm eða alvarlega fötlun og leiða til þess að foreldrar geta ekki haldið áfram að stunda vinnu sína, - eða þegar foreldrar geta ekki til lengri tíma stundað vinnu utan heimilis vegna þungrar umönnunar barna sinna.

Greitt er til 18 ára aldurs barns að uppfylltum ákveðnum skilyrðum.

Talið er að foreldrar um 200 barna muni nú nýta sér þessar greiðslur árlega í stað innan við 10 á síðasta ári.

Ýmislegt fleira er í farvatninu, sem verður kynnt á næstunni.

Ásta Ragnheiður skorar á Stefán Ólafsson prófessor í HÍ og nýkjörinn formann stjórnar Tryggingastofnunar að vera næst „Í sigtinu“.