Sigurlín Margrét Sigurðardóttir

Hjálpartæki heyrnarlausra/heyrnarskertra

Mig langar að fjalla hér um hjálpartæki sem heyrnarlausir/heyrnarskertir þurfa á að halda dagsdaglega á heimili sínu.

Hjálpartækin sem ég ætla að fjalla um eru blikkljósbúnaður fyrir dyrabjöllu, síma, barnagrát og brunaboða.

Þau er hægt að fá á Heyrnar og talmeinastöð Íslands ﴾HTÍ. Sem er ríkisstofnun og undir heilbrigðis- og tryggignarmálaráðuneytinu. Einnig selur Heyrnartækni sem er einkafyrirtæki líka hjálpartækin. Hjálpartækin eru niðurgreidd af TR að ákveðnum hluta ef maður kaupir þau af HTÍ en ekki af Heyrnartækni.

Þannig séð er verið að vega að valfrelsi manns að versla sér hjálpartæki. Það finnst mér ekki vera nógu gott mál og mér finnst að þessi nauðsynlegu hjálpartæki ættu að vera niðurgreidd óháð hvar maður kaupi þau svo framarlega sem þau eru viðurkennd til þessarar mikilvægu notkunar.

Umkvörtunarefni mitt er ekki búið hérna. Því þegar maður er búin að kaupa tækin þá á maður sjálfur að setja þau upp. Hvernig í ósköpunum á heyrnarlaus/heyrnarskert manneskja að setja upp tækin þegar hún veit minnst um hljóðtíðini, hvaðan hljóðið berst eða þá hvort tækin sem hjálpartækin eiga að beina að séu í lagi. Leiðbeiningarnar eru oft á erlendu máli.
Það slæma við þetta er að það er ekki einu sinni boðið upp á uppsetningarþjónustu sem maður myndi taka fegins hendi. Stillingar á hjálpartækjum er mismunandi og dyrabjöllur misháar sem og í staðsetningu. Ekkert er sýnt hvort tækið virkar við brunaboða og ekkert hægt að gera tilraun hvort virkar. Þannig að öryggi tækjanna er lítið ef enginn er sérfræðingurinn að setja upp og virkni þeirra ekki alveg að skila tilætluðum árangri. Þetta þýðir að heyrnarlaus/heyrnarskertur einstaklingur býr við óöryggi – sem gæti haft í för með sér streituvaldandi áhrif á heilsu hans.
Það hefur oft verið komið að þessu máli en því miður virðast úrbætur hafa verið með minnsta móti þar sem enn er verið að tala um þetta í samfélagi heyrnarlausra.

Þessi hjálpartæki eru dýr og eiga því að vera traust eign. Hvað mig sjálfa varðar bý ég með ónothæfum hjálpartækum, virkar aðeins þegar ýtt er á dyrabjölluna í stigaganginum mínum en alls ekki þegar ýtt er á í forstofunni niðri. Þannig að ég hef stundum sagt við fólk í gríni en samt í fullri alvöru að það kosti 10 krónur að heimsækja mig, því það þarf að senda mér sms-skilaboð þegar það kemur. Börnin mín eru orðin stór og ekki þarf ég barnavakt – en nýverið kom til mín að kvöldlagi ungur heyrnarlaus maður sem á lítið barn og bað um að fá lánað hristitækið mitt vegna þess að hans tæki var ekki að virka og hvergi hægt að fá neyðarviðgerðarþjónustu. Sögur sem þessar eru því miður algengar og vitað umkvörtunarefni en samt litlu áorkað að koma því til betri vegar.

Mér finnst því að Tryggingarstofnun Ríkisins ætti að láta sig þetta mál varða – sér í lagi þegar stofnunin er að greiða niður hjálpartækin og ætti því að hafa eftirfylgd með að þau eru notuð og þar með komið upp með réttum stillingum. Uppsetningarþjónusta ætti líka að vera niðurgreidd. Eins ætti að vera til neyðarsími fyrir heyrnarlaust/heyrnarskert fólk með kornabörn – svo tryggt sé að hugað sé almennri velferði og öryggi barnsins. Það er undir öryggi barnsins komið að því sé sinnt á réttu augnabliki og ætlast er til að hjálpartækið beini beiðni barnsins að umönnunaraðilum þess.

Sigurlín skorar á Lailu Margréti Arnþórsdóttur, ráðgjafa hjá Félagi heyrnarlausra, að vera næsta í sigtinu.

Sigurlín Margrét Sigurðardóttir er framkvæmdarstjóri Táknmáls ehf.