Öryrkjar – Útreikningur lífeyris
Skref 1: Viðmiðunartekjur
Viðmiðunartekjur eru þær tekjur sem reiknað er með við útreikning lífeyris og tengdra bóta. Þær eru fundnar út með því að draga frítekjumörk frá þeim tekjum (brúttótekjum) sem eru gefnar upp í tekjuáætlun. Tekjur sem eru undir frítekjumörkum hafa ekki áhrif við útreikning lífeyris.
Við útreikning grunnlífeyris gilda frítekjumörk fyrir samanlagðar tekjur. Ávallt er miðað við árstekjur þannig að það skiptir ekki máli hvort tekjurnar koma í einni summu einhvern tímann á árinu eða með jöfnum greiðslum í hverjum mánuði. Heildartalan í hverjum flokki er reiknuð og deilt á 12 mánuði. Ef lögum eða reglugerðum er breytt innan greiðsluárs getur þurft að skipta útreikningi í tímabil til samræmis við það. Undantekning er þó árið sem sótt er um. Þá er reiknað með tekjum þá mánuði sem eftir eru af yfirstandandi ári þegar taka lífeyris hefst.
- Viðmiðunartekjur eru fundnar út áður en skattar eru dregnir frá.
- Frítekjumörk eru mismunandi og sértæk eftir tekjutegundum eins og kemur fram í töflu 1.
| Tafla 1. Hvað má hafa í tekjur án þess að það hafi áhrif á útreikning?*1 | ||
| Taflan sýnir frítekjumörk árstekna | Ellilífeyrisþegar | Örorku- og endurhæfingar- lífeyrisþegar |
| Tegund tekna |
Tekjutrygging |
Tekjutrygging |
| Atvinnutekjur | 480.000 | 1.315.200 |
| Lífeyrissjóðstekjur | 120.000 | 328.800 |
| Fjármagnstekjur, t.d. vextir, verðbætur, söluhagnaður og leigutekjur | 98.640 | 98.640 |
Ekki er heimilt að draga frá hærri upphæð en sem nemur tekjum í viðkomandi tekjuflokki.
Í töflu 2 sést hvenær tekjur byrja að hafa áhrif á grunnlífeyri og við hvaða tekjumörk lífeyrir og tengdar bætur falla alveg niður. Heimilisuppbót er aðeins greidd til þeirra sem búa einir eða hafa börn yngri en 18 ára á framfæri.
| Tafla 2. Yfirlit yfir helstu viðmið við útreikning lífeyris og tengdra bóta | |||||
| Réttindi | Mán.gr. | Frítekjumark | Greiðslur falla niður | ||
| Ellilífeyrir | kr. | ár | mán. | ár | mán. |
| Ellilífeyrir /grunnlífeyrir | 32.775 | 2.575.220 | 214.602 | 4.148.420 | 345.702 |
| Tekjutrygging | 103.427 | 0 | 0 | 3.632.027 | 302.669 |
| Heimilisuppbót | 30.480 | 0 | 0 | 2.758.371 | 229.864 |
| Örorku-/endurhæfingarlífeyrir | kr. | ár | mán. | ár | mán. |
| Örorku- og endurhæfingarlífeyrir /grunnlífeyrir | 32.775 | 2.575.220 | 214.602 | 4.148.420 | 345.702 |
| Aldurstengd örorkuuppbót 100% | 32.775 |
2.575.220 | 214.602 | 4.148.420 | 345.702 |
| Tekjutrygging | 104.957 | 0 | 0 | 3.672.827 | 306.069 |
| Heimilisuppbót | 30.480 | 0 | 0 | 2.798.470 | 233.206 |
| Annað | kr. | ár | mán. | ár | mán. |
| Framfærsluviðmið- býr ekki einn | 174.946 | ||||
| Framfærsluviðmið - býr einn með heimilisuppbót | 203.005 | ||||
| Örorkustyrkur (16 til 61 árs) |
24.230 | 2.575.220 | 214.602 | 4.125.940 |
343.828 |
| Örorkustyrkur (62 til 66 ára) |
32.775 | 2.575.220 | 214.602 | 4.148.420 | 345.702 |
| Uppbót á lífeyri - 5 til 140% af lífeyri | 2.400.000 | 200.000 | |||
| Uppbót v/reksturs bifreiðar | 12.115 | ||||
| Vasapeningar | 46.873 | 0 | 0 | 865.348 | 72.112 |
Framfærsluviðmið: Sérstök uppbót til framfærslu, skv. lögum um félagslega aðstoð nr. 99/2007, miðast við að lífeyrisþegar sem búa einir hafi ekki undir 180.000 kr. á mánuði í tekjur en aðrir 153.500 kr.
Skref 2: Hlutfall viðmiðunartekna sem hafa áhrif við útreikning
| Tafla 3. Hlutfallsleg áhrif viðmiðunartekna á greiðslutegundir lífeyris frá Tryggingastofnun | |
| Greiðslutegundir | Frádráttur |
| Elli-, örorku- og endurhæfingarlífeyrir (grunnlífeyrir) | 25% |
| Tekjutrygging: Árstekjur allt að 2.575.220 kr. | 45% |
| Tekjutrygging: Árstekjur yfir 2.575.220 kr. | 20% |
| Heimilisuppbót ellilífeyrisþega | 13,26% |
| Heimilisuppbót örorkulífeyrisþega | 13,07% |
| Vasapeningar | 65% |
Skref 3: Skattkort
Loks þarf að reikna út staðgreiðsluskatt sem þarf að skila af lífeyri og tengdum bótum.
- Hægt er að velja að hvaða marki skattkortið er nýtt hjá Tryggingastofnun. Fyrir þá sem eru með tekjur annars staðar frá getur t.d. borgað sig að skipta skattkortinu.
-
Hægt er að velja annað skattþrep ef mánaðarlegar tekjur eru hærri en 200 þús. kr
Prufuútreikningur
Auðvelt er að setja forsendur inn í reiknivél lífeyris á tr.is eða bráðabirgðaútreikning á tryggur.is til að skoða áhrif tekna á greiðslur.
Nánari upplýsingar
Mælt er fyrir um tekjutengingar lífeyris í lögum um almannatryggingar nr. 100/2007 og lögum um félagslega aðstoð nr. 99/2007.
Síða yfirfarin/breytt 28. des. 2011
