Útsendir starfsmenn af vinnuveitanda
Launþegi sem sendur er af vinnuveitanda hér á landi til að starfa tímabundið í öðru EES landi fellur áfram undir íslensk almannatryggingalög að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Tryggingastofnun gefur út vottorð E101 til staðfestingar þess að íslensk löggjöf gildi á útsendingartíma.
Eftirtalin atriði koma til skoðunar við mat á því hvort útsending telst vera fyrir hendi:
- Vinnusamband haldist á útsendingartíma.
- Bein tengsl verða að haldast milli launþega og vinnuveitanda. Við mat á þessu er tekið tillit til ýmissa atriða, s.s. ábyrgðar á ráðningu og uppsögn, ráðningarsamnings, starfslýsingar ofl.
- Tryggingarvernd á Íslandi í upphafi útsendingar.
- Starfsmaður verður að hafa fallið undir íslensk almannatryggingalög við upphaf útsendingar til að skilyrðinu um samfellda og áframhaldandi tryggingu sé fullnægt. Þetta þýðir að starfsmaður sem við upphaf ráðningar er þegar búsettur eða starfar í öðru EES-ríki getur ekki fallið undir íslensk almannatryggingalög.
- Í starfi hjá vinnuveitanda fyrir upphaf útsendingar
- Ef launþegi er ráðinn í þeim tilgangi að verða sendur til starfa í öðru EES-ríki verður vinnuveitandi að reka umtalsverða starfsemi hér á landi. Við mat á því er tekið tillit til ýmissa atriða, s.s. skráningar starfsemi, fjölda annarra starfsmanna hér á landi, umsvifa o.fl. Starfsmaður má heldur ekki vera sendur út til þess að leysa af áður útsendan starfsmann.
Á vegum vinnuveitanda
- Starfið erlendis skal vera unnið fyrir vinnuveitandann og á kostnað hans. Vinnuveitandinn sem sendir starfsmanninn skal m.a. bera launakostnað starfsmannsins.
- Starfstímabil sé ekki lengra en 12 mánuðir
- Áætlað starfstímabil í öðru EES landi má ekki vera lengra en 12 mánuðir. Hægt er að fá framlengingu í aðra 12 mánuði vegna ófyrirsjáanlegra ástæðna. Beiðni um framlengingu (E102) skal beint til þar til bærrar stofnunar í starfslandinu. Samþykki sú stofnun framlengingu útsendingartíma sendir stofnunin tvö eintök af útfylltu E102 eyðublaði til TR og tvö til vinnuveitanda, sem skal afhenda starfsmanni annað eintakið.
- Umsækjandi verður að vera EES ríkisborgari til að geta átt rétt á E vottorði. Undantekning frá þessari reglu er að finna i Norðurlandasamningnum en hann tekur einnig til þriðja lands ríkisborgara.
Þessar reglur eiga einnig við um starfsfólk svokallaðra starfsmannaleigufyrirtækja.
Sá sem fellur undir reglurnar um útsenda starfsmenn á að hafa meðferðis vottorð E101. Með E101 vottorði er staðfest að starfsmaður falli áfram undir íslensk almannatryggingalög þrátt fyrir starf í öðru EES landi. Athugið að E101 vottorðið er ekki sjúkratryggingavottorð.
Beiðni um E101 vottorð ásamt nánari upplýsingum.
Til viðbótar við E101 vottorðið þarf að hafa meðferðis Evrópska sjúkratryggingakortið. Ef búseta er flutt til starfslands er einnig gefið út E106 sjúkratryggingavottorð.
Skilyrðum útsendingar ekki fullnægt
Ef skilyrðum reglna um útsendingu starfsmanns er ekki fullnægt er beiðni um E101 vottorð synjað. Að öllu jöfnu á starfsmaður þá að falla undir löggjöf starfslands sem er meginreglan samkvæmt þeim reglum sem þar gilda og er því nauðsynlegt að hafa samband við tryggingaryfirvöld í starfslandinu til þess að afla nánari upplýsinga.
Þó getur viðkomandi heyrt áfram undir íslenskar almannatryggingar og þ.a.l. verið undanþeginn frá því að falla undir tryggingalöggjöf starfslandsins, ef heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið gerir samkomulag um það við yfirvöld í starfslandinu. Slík samkomulag hefur verið kallað "17. gr. samningar”. Tryggingastofnun Ríkisins(TR) fer með samningsumboðið.
Í þessum tilvikum gefur Tryggingastofnun ekki út E101 IS vottorð fyrr en samþykki stjórnvalda í starfslandi liggur fyrir.
Sá sem telur að það sé sér til hagsbóta að heyra áfram undir íslenskar almannatryggingar meðan starfað er í öðru EES landi verður að snúa sér til heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins með ósk um að gert verði samkomulag. Nota má sama eyðublað og fyrir umsókn um E101. Umsóknarferlið vegna gerð 17. gr. samninga getur tekið þó nokkurn tíma þar sem skrifa verður þar til bæru stjórnvaldi erlendis.