Dvöl erlendis í atvinnuskyni
Mismunandi reglur gilda eftir því, í hvaða landi er starfað. Ef milliríkjasamningur um almannatryggingar er í gildi við landið sem starfað er í, fer það yfirleitt eftir ákvæðum samningsins undir hvaða löggjöf viðkomandi fellur.
Innan EES svæðisins eru það almannatryggingareglur EES samningsins sem kveða á um það, undir hvaða almannatryggingalöggjöf launþeginn eða hinn sjálfstætt starfandi fellur. Ákvörðun löggjafar snertir bæði launþegann og vinnuveitandann og tekur bæði til réttinda og skyldna skv. þeirri löggjöf sem launþeginn/sjálfstætt starfandi fellur undir.
Ef starfað er í landi sem er ekki EES land og enginn milliríkjasamningur er í gildi við viðkomandi land, gæti viðkomandi átt rétt á að vera áfram tryggður á Íslandi að uppfylltum nánari skilyrðum.
Vinna í öðru EES landi
Þegar unnið er í öðru EES landi eru það almannatryggingareglur EES samningsins, rg. ESB 1408/71, sem kveða á um það, undir hvaða almannatryggingalöggjöf launþeginn eða hinn sjálfstætt starfandi fellur. Ákvörðun löggjafar snertir bæði launþegann og vinnuveitandann og tekur bæði til réttinda og skyldna skv. þeirri löggjöf sem launþeginn/sjálfstætt starfandi fellur undir.
Unnið í einu landi
Launþegi sem vinnur einvörðungu í einu EES landi fellur að meginreglu til undir almannatryggingalöggjöf starfslandsins. Það gildir jafnvel þótt hann búi í öðru EES landi, t.d. Íslandi, og einnig þótt vinnuveitandinn sé staðsettur í öðru landi en starfslandi. Sama gildir um sjálfstætt starfandi einstaklinga. Sjómenn sem vinna um borð í skipi sem siglir undir EES fána, falla undir löggjöf fánalands skipsins.
Opinberir starfsmenn
Opinberir starfsmenn falla undir sömu löggjöf og stjórnvöld er þeir starfa fyrir. Íslenskir embættismenn sem starfa erlendis innan EES fyrir íslenska ríkið falla undir íslenskar almannatryggingar. Tryggingastofnun hefur einnig gefið út E101 í þessum tilvikum til að staðfesta að íslensk almannatryggingalöggjöf eigi við.
Vinna í tveimur eða fleiri löndum til skiptis eða samtímis
Sjómenn
Einstaklingar sem ráðnir eru á skip sem siglir undir fána aðildarríkis og þiggur laun fyrir þá vinnu skal að öllu jöfnu falla undir löggjöf fánalandsins að öðrum skilyrðum fullnægðum. Einnig eru að finna margar aðrar sérreglur er varða sjómenn þó að fánalandsreglan sé hin almenna regla.
Vinna utan EES
Þegar unnið er erlendis í landi sem ekki er aðili að EES samningum og aðrir milliríkjasamningar eru ekki í gildi við viðkomandi land, getur einstaklingur sótt um að halda almannatryggingavernd sinni á grundvelli heimildar í almannatryggingalögunum. Skilyrði eru m.a. að viðkomandi starfi erlendis fyrir aðila sem hafi aðsetur og starfsemi á Íslandi og tryggingagjald, sbr. lög um tryggingagjald, sé greitt hér á landi af launum hans.
Heimilt er að samþykkja tryggingarvernd skv. þessu í allt að eitt ár. Að loknu fyrsta tímabilinu er heimilt að framlengja tryggingaskráninguna í allt að fjögur ár til viðbótar, að undangengnu mati, þar sem m.a. verði kannað hvort skilyrði séu áfram uppfyllt.
Sækja skal um staðfestingu á tryggingu þessari til Tryggingastofnun ríkisins eigi síðar en fjórum vikum fyrir brottför af landinu. Sama umsóknareyðublað er notað og vegna E101 vottorða.