Dánarbú

Hvað gerist við andlát lífeyrisþega?

Samkvæmt íslenskum lögum verður við andlát einstaklings til sjálfstæður lögaðili, dánarbú, sem tekur tímabundið við öllum réttindum og skyldum hins látna.

Réttindi og skyldur dánarbús og erfingja gagnvart Tryggingastofnun fara eftir því hvernig skiptum dánarbúsins verður háttað.

Hvernig er hægt að ljúka skiptum dánarbús?

Erfingjum ber að hafa umsjón með  skiptum dánarbús hjá sýslumönnum innan fjögurra mánaða frá andláti. Skiptum getur lokið með ferns konar hætti.

  1. Einkaskiptum: Erfingjar gangast undir óskipta ábyrgð á skuldbindingum búsins gagnvart Tryggingastofnun.
  2. Eftirlifandi maki hins látna fær leyfi til setu í óskiptu búi: Eftirlifandi maki ber ábyrgð á skuldbindingum búsins gagnvart Tryggingastofnun.
  3. Opinberum skiptum: Skiptastjóri er skipaður af héraðsdómara og fer með forræði búsins.
  4. Sýslumaður lýsir því yfir að dánarbúið sé eignalaust eða að eignir dugi einungis fyrir kostnaði við útför: Erfingjar bera ekki ábyrgð á kröfum Tryggingastofnunar á hendur dánarbúsins.

 Hvert eru upplýsingar sendar eftir andlát lífeyrisþega?

 Ef TR hefur upplýsingar um hver er umboðsmaður dánarbús eru send bréf til hans t.d. varðandi niðurstöður endurreiknings tekjutengdra greiðslna. Ef ekki liggur fyrir hver hann er eru bréf send til elsta erfingja ef stofnunin hefur upplýsingar um hann. 

Ef engar upplýsingar liggja fyrir eru bréf sendar á síðasta skráða heimilisfang hins látna.

Umboðsmanni dánarbús eða erfingja er tilkynnt bréflega um ýmis réttindi þeirra og skyldur gagnvart stofnuninni, m.a. um fyrirhugaðan endurreikning tekjutengdra greiðslna vegna óuppgerðra ára og möguleika á að sækja um bráðabirgðauppgjör. Ef kröfur eru til staðar á dánarbúið þá er tilkynnt um það sérstaklega síðar. Hægt er að óska eftir framangreindum upplýsingum fyrr ef vilji er fyrir því. 

Hvernig fer endurreikningur og uppgjör tekjutengdra greiðslna hins látna fram?

Mikilvægt er að umboðsmenn dánarbúa eða erfingjar skili skattframtali vegna  ára sem ekki hafa verið endurreiknuð til skattyfirvalda svo endurreikningur byggi á réttum forsendum. Við endurreikning getur myndast krafa eða inneign ef misræmi er á milli tekjuáætlunar og skattframtals viðkomandi réttindaárs.  

Hvað ef hinn látni er í skuld við TR vegna ofgreiddra greiðslna? 

TR er skylt að innheimta kröfur hjá dánarbúum eða erfingjum, óháð því hvort krafan hafi stofnast fyrir eða eftir lok skipta. Um ábyrgð á greiðslu krafna vísast til upptalningar hér að framan.

 Hvað ef hinn látni á inneign hjá TR vegna vangreiddra greiðslna?

Ef inneign myndast í uppgjöri eiga erfingjar kröfu á að fá hana greidda. Inneign er lögð inn á skráðan bankareikning hins látna hafi honum ekki þegar verið lokað.

Hafi reikningi verið lokað þarf umboðsmaður dánarbús að koma upplýsingum um nýjan bankareikning til TR.  Ef það er enginn umboðsmaður fyrir dánarbúið eða ef skiptum er lokið þarf einn erfingi að fá umboð annarra erfingja til að taka við inneign. 

Er hægt að fá niðurstöðu fyrr vegna endurreiknings tekjutengdra greiðslna?

Þar sem nokkur tími getur liðið frá andláti lífeyrisþega og þar til unnt er að framkvæma lokauppgjör geta erfingjar óskað eftir að fá bráðabirgðauppgjör. Ekki er um endanlegt uppgjör að ræða en tilgangur bráðabirgðauppgjörs er að erfingjar geti betur gert sér grein fyrir hvort von sé á kröfu/skuld eða inneign við lokauppgjör. 

Til að unnt sé að framkvæma bráðabirgðauppgjör þurfa upplýsingar um tekjur lífeyrisþega að berast stofnuninni á þar til gerðu eyðublaði. 

   Síðan yfirfarin/breytt 03.07.2017

Til baka

Almenn réttindi

Var efnið hjálplegt? Nei










Þetta vefsvæði byggir á Eplica